Αποικιοκρατία και Ρατσισμός

DOWNLOAD PDF

Μετάφραση του κεφαλαίου “Racism Is a Structure” απο το βιβλίο “What Is Antiracism? And Why It Means Anticapitalism” του Arun Kundnani

(…) Ο Césaire ξεκίνησε το επιχείρημά του περιγράφοντας πώς, για να επιβάλουν την εξουσία τους, οι αποικιοκράτες έπρεπε να ασκήσουν τρομερή βία στους αποικιοκρατούμενους. Στη συνέχεια, «για να ηρεμήσει τη συνείδησή του», ο αποικιοκράτης «συνηθίζει να βλέπει τον άλλο άνθρωπο ως ζώο, συνηθίζει να τον μεταχειρίζεται σαν ζώο και τείνει αντικειμενικά να μεταμορφωθεί και ο ίδιος σε ζώο». Η ψυχολογική επίδραση του αποικιακού συστήματος ήταν να βαρβαρώσει όχι μόνο τον αποικιοκρατούμενο αλλά και τον αποικιοκράτη, «να τον υποβιβάσει, να ξυπνήσει μέσα του καταπιεσμένα ένστικτα, απληστία, βία, φυλετικό μίσος και ηθικό σχετικισμό». Το σύστημα παρήγαγε τον ρατσιστή, και όχι το αντίστροφο.

Αυτή η ηθική αποσύνθεση επέστρεφε από τις αποικίες στην ίδια την Ευρώπη: «Ένα δηλητήριο έχει αποσταχθεί στις φλέβες της Ευρώπης και, αργά αλλά σταθερά, η ήπειρος προχωρά προς τη βαρβαρότητα. Και τότε μια ωραία μέρα η αστική τάξη ξυπνά από ένα τρομερό φαινόμενο μπούμερανγκ: οι γκεστάπο είναι απασχολημένες, οι φυλακές γεμίζουν, οι βασανιστές γύρω από τα ικριώματα εφευρίσκουν, βελτιώνουν, συζητούν». Ο ναζισμός για τον Césaire δεν ήταν τίποτε άλλο παρά η αποικιοκρατία που επέστρεφε στην Ευρώπη. Τα εγκλήματα του Χίτλερ ήταν μοναδικά, έγραφε, μόνο επειδή «εφάρμοσε στην Ευρώπη αποικιοκρατικές πρακτικές που μέχρι τότε προορίζονταν αποκλειστικά για τους Άραβες της Αλγερίας, τους “coolies” της Ινδίας και τους “μαύρους” της Αφρικής». Και όσο αυτά τα εγκλήματα «εφαρμόζονταν μόνο σε μη ευρωπαϊκούς λαούς», οι Ευρωπαίοι «τα αθώωναν, έκαναν τα στραβά μάτια, τα νομιμοποιούσαν». Έτσι, η ευρωπαϊκή έκφραση των φιλελεύθερων αξιών ήταν «στενή και αποσπασματική, ελλιπής και προκατειλημμένη και, συνολικά, άθλια ρατσιστική», επειδή «η καπιταλιστική κοινωνία, στο σημερινό της στάδιο, είναι ανίκανη να θεμελιώσει μια έννοια των δικαιωμάτων όλων των ανθρώπων».

Αυτός ο τρόπος σκέψης για τον ρατσισμό διέφερε αρκετά από τις φιλελεύθερες θεωρίες των Hirschfeld, Boas και Benedict. Ο ρατσισμός έγινε ένα δομικό στοιχείο των αποικιακών συστημάτων, ένα ζήτημα οργανωμένων πολιτικών και οικονομικών πρακτικών, κρυμμένο πίσω από τη ρητορική των αποικιοκρατών περί διάδοσης των σύγχρονων, φιλελεύθερων αξιών σε λιγότερο ανεπτυγμένους λαούς. Αυτός ο δομικός ρατσισμός, και η μαζική πολιτική βία που ήταν αναπόφευκτα συνδεδεμένη με αυτόν, συνέβαινε εκτός ορατότητας, στις κρυφές ζώνες της αποικιακής διοίκησης. Παρ’ όλα αυτά, η ευρωπαϊκή κοινωνία εξαρτιόταν από τη συνέχιση αυτών των πρακτικών οικονομικά, κοινωνικά και πολιτισμικά. Ως εκ τούτου, ο πολυδιαφημισμένος φιλελευθερισμός του σύγχρονου κράτους ήταν αναγκαστικά δεμένος με μια αποκηρυγμένη αποικιακή βία.

Ο Césaire ερμήνευσε έτσι τον ευρωπαϊκό φασισμό ως τη διαδικασία κατά την οποία ο ρατσισμός και η πολιτική βία της αποικιοκρατίας επέστρεψαν ως μπούμερανγκ στην Ευρώπη. Ό,τι είχε κρυφτεί στις περιφέρειες των ευρωπαϊκών αυτοκρατοριών εμφανίστηκε στην ίδια την Ευρώπη. Αλλά οι καταβολές του καλύφθηκαν, και έτσι η εμφάνισή του φάνηκε σαν ένα μυστηριώδες και ξαφνικό ανατρεπτικό γεγονός. Η φιλελεύθερη θεωρία ότι ο ναζισμός προήλθε από ιδέες φυλετικής ανωτερότητας ήταν μια προσπάθεια να εξηγηθεί αυτό το μυστήριο. Παρουσίαζε τον φασισμό ως επίθεση κατά της ευρωπαϊκής φιλελεύθερης διακυβέρνησης από έξω.

Όμως ο φασισμός ήταν μια παθολογία εσωτερική του φιλελευθερισμού. Οι αυτοαποκαλούμενες φιλελεύθερες κυβερνήσεις πρώτα εισήγαγαν τις πολιτικές πρακτικές του ναζισμού, λογοκρισία, αφαίρεση πολιτικών δικαιωμάτων, μαζικές απελάσεις, στρατιωτικό νόμο, συγκέντρωση πληθυσμών σε στρατόπεδα και γενοκτονίες, όλα οργανωμένα μέσω ρατσιστικών κατηγοριών, στις αποικίες. Αυτό που ήταν εξαιρετικό στον ναζισμό δεν ήταν ο εξτρεμισμός των ρατσιστικών ιδεών του, αλλά η εφαρμογή τέτοιων πρακτικών στους Ευρωπαίους. Οι φιλελεύθερες θεωρίες παρουσίαζαν τον ναζισμό ως το πρότυπο του ρατσισμού και κατανοούσαν άλλους ρατσισμούς κατ’ αναλογία με αυτόν· ο Césaire, αντίθετα, ανέλυε τον ναζισμό απλώς ως μια συγκεκριμένη περίπτωση αποικιακού ρατσισμού. Ο ναζιστικός αντισημιτισμός, υπονοούσε, ήταν απλώς η μορφή που πήρε ο γερμανικός αποικιοκρατικός εποικισμός στην ανατολική Ευρώπη.

Αυτή η μέθοδος ανάλυσης του επέτρεψε να εντοπίσει τη γραμμή από τη γενοκτονία στην Αφρική στη γενοκτονία στην Ευρώπη, κάτι που ο Hirschfeld δεν μπόρεσε να δει. Και εξηγούσε γιατί οι ναζιστές πολιτικοί αντέγραψαν τόσο πολύ την ιστορία του αμερικανικού εποικιστικού αποικιοκρατισμού.

(…)